Chi phí đốt củi cho một tấn hơi được tính bằng tiền củi đã sử dụng chia cho lượng hơi thực đo trong cùng kỳ. Không lấy công suất ghi trên nhãn lò làm sản lượng, và không gọi riêng tiền củi là tổng chi phí sản xuất hơi.
Bài này giúp anh/chị kiểm lại ba việc: củi thực sự đã dùng bao nhiêu, đơn giá đã gồm những khoản nào và lượng hơi được đo ở đâu. Có đủ ba thông tin ấy, việc so sánh các lô củi sẽ rõ ràng hơn việc chỉ hỏi loại nào rẻ nhất mỗi kg.
Cách tính chi phí đốt củi trên một tấn hơi
Mức tiêu hao củi (kg/tấn hơi) = lượng củi đã dùng (kg) ÷ lượng hơi thực đo (tấn).
Chi phí củi (đ/tấn hơi) = tiền củi đã dùng trong kỳ (đ) ÷ lượng hơi thực đo cùng kỳ (tấn).
Nếu trong kỳ chỉ dùng một lô có đơn giá thống nhất, tiền củi bằng số kg đã dùng nhân đơn giá đ/kg. Nếu dùng nhiều lô khác giá, cần tính tiền phần củi đã sử dụng của từng lô hoặc theo phương pháp xuất kho của doanh nghiệp; không lấy giá chuyến hàng mới nhất áp cho toàn bộ lượng đã đốt.
Ví dụ: lò 5 tấn nhưng thực tế đang lấy 3 tấn hơi mỗi giờ
Ví dụ minh họa dưới đây sử dụng bộ số liệu chủ doanh nghiệp NAN đã cung cấp: lò có công suất danh định 5 tấn/giờ, lượng hơi thực đo 3 tấn/giờ, dùng 700 kg củi/giờ, đơn giá tính 1.300 đ/kg. Đơn giá này là số liệu của ví dụ, không phải báo giá củi hiện hành cho mọi địa điểm.
| Khoản tính | Phép tính và kết quả |
|---|---|
| Tiền củi trong một giờ | 700 × 1.300 = 910.000 đ/giờ |
| Mức tiêu hao | 700 ÷ 3 ≈ 233,33 kg củi/tấn hơi |
| Chi phí củi | 910.000 ÷ 3 ≈ 303.333 đ/tấn hơi |
Phải chia cho 3 tấn hơi thực đo, không phải 5 tấn công suất danh định. Nếu chia nhầm cho 5, kết quả chỉ còn 182.000 đ/tấn và làm chi phí có vẻ thấp hơn thực tế.
Khoảng 303.333 đ/tấn trong ví dụ mới là tiền củi theo đơn giá đã cho, chưa gồm nhân công, điện, nước, hóa chất, bảo dưỡng, chi phí tài sản và các khoản chưa được tính trong giá nhiên liệu. Phần cộng hai công nhân cùng các nhóm chi phí khác được giải thích tại bài cách tính đầy đủ chi phí sản xuất một tấn hơi.
Giá củi đưa vào phép tính phải đúng điều kiện giao nhận
Giá nhận tại xưởng và giá đã giao tới doanh nghiệp chưa phải hai con số có thể đặt cạnh nhau ngay. Anh/chị nên ghi riêng phần tiền hàng, vận chuyển, dỡ hàng và thuế; khoản nào đã nằm trong đơn giá thì không cộng lần thứ hai.
Bảng giá củi gỗ tạp theo độ ẩm và quy cách của NAN hiện dùng dữ liệu chủ doanh nghiệp xác nhận ngày 05/09/2026. Nhóm giao doanh nghiệp đã gồm vận chuyển sau khi xác nhận địa điểm cụ thể, áp dụng từ 5.000 kg; chưa gồm thuế GTGT và dỡ hàng. Nhóm củi xẻ nhận tại kho/bãi chưa gồm vận chuyển, thuế GTGT và dỡ hàng, không quy định lượng lấy tối thiểu.
Đây là điều kiện của các nhóm hàng trong bảng giá, không tự áp sang mọi loại nhiên liệu. Trước khi tính cho đơn hàng mới, cần xác nhận lại lô hàng và địa điểm. Khi so sánh các phương án, thống nhất cùng cách tính thuế và tách các khoản còn thiếu để tránh kết luận từ một mức giá chưa đủ.
Ghi số liệu thế nào để không nhầm tiền mua với tiền đã đốt?
Tiền thanh toán cho một xe củi không nhất thiết là chi phí nhiên liệu của ngày hôm đó. Xe có thể được nhập kho rồi sử dụng trong nhiều ngày. Phần cần đưa vào phép tính là củi thực sự đã dùng cho hệ thống trong đúng kỳ theo dõi.
- Chốt cùng mốc thời gian: lượng củi đã cấp dùng và chỉ số hơi đầu–cuối kỳ phải cùng ca, ngày hoặc tháng.
- Phân biệt nhập kho với tiêu thụ: đối chiếu cân, xuất kho, tồn đầu–cuối và phần chuyển dùng cho nơi khác. Chênh lệch do độ ẩm, hao hụt hoặc sai số cần được giải thích, không mặc nhiên tính hết là củi đã cháy.
- Ghi điểm đo hơi: tại đầu ra lò hay tại nơi giao cho sản xuất. Hai vị trí có thể cho kết quả khác nhau; không đổi vị trí giữa hai kỳ rồi so trực tiếp.
- Đánh dấu ngày bất thường: khởi động, dừng chờ, đổi lô củi hoặc thay lịch sản xuất. Nếu tính chi phí bình quân cả kỳ, vẫn ghi đủ các khoản ấy; không bỏ ngày tốn nhiên liệu chỉ để bảng đẹp hơn.
- Tổng hợp theo tổng lượng: lấy tổng tiền củi chia tổng hơi của các kỳ cần so, không lấy trung bình đơn giản các mức đ/tấn khi sản lượng từng ca khác nhau.
Nếu lượng hơi trong kỳ bằng 0, chưa thể tính chi phí trên một tấn hơi. Tiền củi vẫn phải ghi nhận riêng để xác định nguyên nhân và phân bổ đúng phạm vi, không ghi kết quả là 0 đ/tấn.
Nếu chưa có mẫu ghi chép, anh/chị có thể dùng hai phiếu gợi ý tại bài chuẩn bị số liệu trước khi nhận phương án bán hơi. Đây là bước tập hợp dữ liệu, không yêu cầu tự lắp đồng hồ hay can thiệp thiết bị đang vận hành.
Củi tươi hay củi khô: phải so trên điều kiện tương đương
Củi có độ ẩm cao mang theo nhiều nước hơn trong mỗi kg cân nhận. Một phần nhiệt được dùng để làm bay hơi nước; vì vậy giá thấp mỗi kg chưa chắc tạo ra tiền củi thấp mỗi tấn hơi. Tuy nhiên, cũng không nên kết luận cứ chọn loại khô nhất là tốt nhất: nhiên liệu cần phù hợp dải sử dụng của hệ thống. Forest Research giải thích ảnh hưởng của độ ẩm đến năng lượng sinh khối.
Khi đối chiếu hai lô, nên giữ rõ các điều kiện: độ ẩm và quy cách, tải hơi, thời gian chạy, nhiệt độ nước cấp, điểm đo hơi và các khoản nằm trong giá củi. Nếu nhiều điều kiện cùng thay đổi, chênh lệch chi phí chưa thể quy hết cho loại cây hoặc nhà cung cấp.
Phiếu nhiệt trị của mẫu khô cũng không thể đưa thẳng vào phép tính theo kg củi ướt ngoài kho. Cần biết đang dùng nhiệt trị cao hay thấp, trên mẫu khô hay trạng thái nhận được; phần cách đọc nhiệt trị, HHV–LHV và cơ sở độ ẩm giúp kiểm lại các ký hiệu này.
Với gỗ có sơn, keo, chất bảo quản hoặc vật liệu lẫn tạp, không chỉ xem giá và khả năng cháy. Loại nhiên liệu có được sử dụng hay không phải được người có chuyên môn đối chiếu với thiết bị và yêu cầu môi trường áp dụng cho nhà máy.
Đọc kết quả thử củi: đo nước cấp không đồng nghĩa đo hơi
Thử trên hệ thống thực tế có thể giúp nhận biết sự khác nhau giữa các lô củi. Nhưng để dùng kết quả ấy cho quyết định mua hàng, cần xem đủ biên bản: lượng củi, độ ẩm, điểm đo, điều kiện nước và hơi, thời gian thử, phần khởi động và sai số.
Đồng hồ nước cấp ghi m³ nước đi qua điểm đo; nó không trực tiếp ghi tấn hơi đã cấp cho sản xuất. Lượng nước còn liên quan đến xả đáy, thay đổi lượng nước chứa trong hệ thống, tổn thất và vị trí nước hồi đi vào. Nếu chỉ có chỉ số nước, nên ghi đúng là kg củi/m³ nước hoặc đ/m³ nước tại điểm đo ấy, chưa đổi tên thành kg củi/tấn hơi.
Hướng dẫn DOE về nước cấp, hơi và nước bổ sung cũng phân biệt các dòng này. Việc quy đổi cho một hệ thống cụ thể cần được chuyên môn kiểm tra, không áp dụng mặc định 1 m³ nước bằng 1 tấn hơi giao cho khách.
Kết quả của một đợt thử có điều kiện riêng không phải bảng xếp hạng đúng cho mọi lò. Cũng không dùng thử đun nước tại lò để thay thế phép xác định nhiệt trị trong phòng thử nghiệm. Phần hữu ích nhất là số liệu có thể kiểm lại và giới hạn được nói rõ.
Bài viết hướng dẫn đọc và tính chi phí, không hướng dẫn đốt thử. Không tự xả hơi ra ngoài, thay mức nước, thay nhiên liệu ngoài thiết kế hoặc can thiệp hệ thống bảo vệ để lấy số liệu. Mọi thử nghiệm trên thiết bị áp lực phải do người có chuyên môn tổ chức theo phương án an toàn phù hợp.
Biết tiền củi rồi, nên xem tiếp điều gì?
Nếu tiền củi tăng, trước hết hãy kiểm tra lại đơn giá, lượng đã dùng và sản lượng hơi có cùng kỳ hay không. Sau đó mới xem đến chất lượng lô củi và tình trạng hệ thống. Một phép tính lệch chưa đủ để kết luận công nhân vận hành kém, củi không tốt hay cần thay lò.
Khi muốn đối chiếu thêm than hoặc củi ép, bài so sánh nhiên liệu trên cùng cơ sở giá và nhiệt trị giúp đặt các phương án về cùng mặt bằng. Không lấy riêng tiền củi so với báo giá dịch vụ đã gồm nhân sự và các phần việc khác.
Nếu nhà máy muốn giảm phần việc phải tự quản lý, bên cạnh mua nhiên liệu, anh/chị có thể cân nhắc dịch vụ vận hành lò hơi và bán hơi công nghiệp. Hãy bắt đầu bằng số liệu hiện có, lịch sản xuất và địa điểm nhà máy; phương án chỉ có ý nghĩa khi hai bên cùng thống nhất cách đo, phạm vi chi phí và trách nhiệm.
Điều chúng tôi mong muốn là anh/chị nhìn rõ khoản nào đang tốn và vì sao, rồi chọn cách phù hợp với nhà máy của mình — không phải đổi nhiên liệu hoặc thuê dịch vụ bằng mọi giá.
