NAN khuyên nhà máy bảo ôn toàn bộ đường ống hơi, từ ống góp tới từng nhánh cấp cho máy. Gặp điểm nghi rò hoặc ống nóng ở vị trí người có thể chạm phải, hãy báo phụ trách ca ngay. Khi chia công việc bảo ôn đường ống hơi qua nhiều kỳ dừng, hãy tìm nguồn ẩm ở những chỗ có vệt nước và so các đoạn còn trần theo thời gian từng nhánh thực sự có hơi.
Trên sơ đồ tuyến, đánh dấu từng đoạn chưa làm, kể cả nhánh ít chạy. Ghi tên người phụ trách và kỳ dừng dự kiến để ca sau còn biết việc nào đang mở.
Đi một vòng tuyến hơi, ghi gì vào sổ ca?
Bắt đầu ở vị trí nhận biết được trên sơ đồ, chẳng hạn “sau ống góp, nhánh sang máy ép số 2”. Ghi riêng đoạn thẳng, khu vực vừa tháo bảo ôn để sửa van và chỗ đường ống đi qua lối làm việc. Người khảo sát quan sát từ vị trí an toàn. Nếu nghi có hơi xì, tránh tiếp cận, báo người phụ trách theo quy trình của nhà máy. Không sờ thử ống hoặc tự tháo vỏ bọc để kiểm tra. Ở điểm nghi rò, chỉ người được giao nhiệm vụ mới được mở lớp bọc sau khi người phụ trách xác nhận đủ điều kiện làm việc an toàn theo quy trình cô lập của nhà máy.
| Hiện trạng | Việc cần giao |
|---|---|
| Ống trần sát lối thao tác; người có thể chạm phải | Báo phụ trách ca ngay để kiểm soát nguy cơ tiếp xúc. Ghi vị trí, phía lối đi và người nhận xử lý; đưa đoạn này vào phương án che chắn, bảo ôn phù hợp. |
| Vệt nước ở mép vỏ, áo bọc hở ngoài trời hoặc cạnh thiết bị khác | Ghi đang mưa, vừa rửa xưởng hay đang cấp hơi. Giao kỹ thuật xác định nguồn ẩm và tình trạng bên trong. Chỉ chốt phần thay sau khi biết nước từ đâu tới và đã xử lý nguyên nhân. |
| Đoạn ống trần, khô, ở vị trí ít người tiếp cận | Ghi chiều dài phần trần, cỡ ống và số giờ nhánh thực sự có hơi. Dùng các số này để so với đoạn tương tự khi xếp lịch. |
| Vỏ móp nhưng mép vẫn kín; chưa rõ lớp bọc bên trong | Ghi đúng chỗ móp, ảnh và ngày quan sát. Đưa vào danh sách kiểm tra; riêng vết móp chưa đủ căn cứ để đặt thay toàn bộ đoạn. |
Sau khi sửa van hoặc mặt bích, phiếu việc nên có thêm dòng “lắp lại bảo ôn và kiểm tra khả năng tiếp cận”. Với cụm cần bảo dưỡng định kỳ, người phụ trách đối chiếu yêu cầu của thiết bị để chọn phần bọc tháo lắp được và giữ lối thao tác. Giao việc này ngay từ đầu sẽ tránh tình huống sửa van xong nhưng đoạn ống bên cạnh còn trần qua nhiều ca.
Nhánh ống dài hơn có nên làm trước?
Hãy hỏi nhánh đó có hơi bao nhiêu giờ. Một máy có thể ngừng sản xuất trong khi ống cấp vẫn nóng và còn hơi. Muốn biết giờ có hơi, hãy đối chiếu lịch cấp của nhánh với sổ vận hành. Nếu mới biết giờ máy chạy thì ghi là số ước tính và nhờ trưởng ca xác nhận.
Ví dụ giả định. Nhà máy còn hai đoạn ống trần, khô, cùng cỡ và cùng mức nhiệt khi có hơi. Cả hai ở trong nhà, có điều kiện gió và nguy cơ tiếp xúc tương đương. Sổ ca của một tháng cho thấy:
| Đoạn khảo sát | Chiều dài × giờ có hơi |
|---|---|
| Nhánh A · 12 m 16 giờ/ngày × 25 ngày | 12 m × 400 giờ = 4.800 m·h |
| Nhánh B · 30 m 4 giờ/ngày × 15 ngày | 30 m × 60 giờ = 1.800 m·h |
Dù ngắn hơn, nhánh A đáng được khảo sát để làm trước. Mỗi mét ống ở hai nhánh đang mất nhiệt trong điều kiện tương đương, nhưng nhánh A nóng lâu hơn nhiều. Nhánh B vẫn nằm trong kế hoạch hoàn thiện.
Đơn vị m·h ở đây chỉ là mét ống nhân với giờ có hơi, dùng để so nhanh. Muốn ước tính nhiệt thất thoát, cần biết công suất nhiệt mất trên mỗi mét ống (W/m) trong điều kiện khảo sát. Nhân W/m với số m·h rồi chia cho 1.000 sẽ ra kWh nhiệt. Muốn tính phần nhiệt có thể tiết kiệm khi bọc lại, cần biết cả mức thất thoát trước và sau khi bọc. Khi hai nhánh khác cỡ ống, khác nhiệt độ, một nhánh ngoài gió hoặc bảo ôn đã ngấm nước, hãy để kỹ thuật đánh giá riêng. Một điểm nghi rò hoặc có nguy cơ bỏng vẫn cần xử lý theo mức độ an toàn, dù đoạn ống rất ngắn. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổn thất nhiệt đường ống hơi – Spirax Sarco.
Mẫu phiếu khảo sát bảo ôn cho một đoạn ống
Có thể chép năm dòng sau vào sổ ca hoặc bảng tính. Mỗi đoạn dùng một phiếu. Chỗ chưa rõ ghi “cần xác minh” để người nhận việc biết phải bổ sung gì.
| Dòng ghi | Thông tin cần điền |
|---|---|
| 1. Đúng vị trí | Mã đoạn, từ đâu đến đâu, cấp cho máy nào, ngày/ca và ảnh vị trí nếu có. |
| 2. Hiện trạng | Cỡ ống theo hồ sơ, chiều dài phần trần hoặc hở (m), dấu ẩm, điều kiện trong/ngoài nhà, có người qua lại. |
| 3. Lịch cấp hơi | Giờ có hơi trong kỳ, sổ hoặc người xác nhận. Ghi riêng giờ máy chạy nếu hai số khác nhau. |
| 4. Giao việc | Việc cần làm trước, người nhận, ngày kiểm hoặc kỳ dừng. Nếu có nguồn ẩm, ghi ai kiểm nguyên nhân. |
| 5. Kiểm sau sửa | Ngày cấp hơi trở lại, người kiểm, tình trạng mép vỏ và chỗ từng ướt, ảnh cùng vị trí. Ghi việc còn mở và ngày xem lại. |
Ví dụ cách bàn giao. “Nhánh sang máy ép số 2, vệt ướt ở mép vỏ ngay dưới máng nước. Ca chiều ghi nhận sau mưa. Chưa xác định nguồn. Tổ cơ điện kiểm máng và điểm hở, báo lại trưởng ca trước khi đặt vật tư.” Người nhận việc biết nơi cần đến, điều phải xác minh và thời điểm phải phản hồi.
Căn cứ nào để đánh dấu đã làm xong?
Kiểm lại đúng mã đoạn sau khi tuyến đã có hơi ở chế độ vận hành có thể đối chiếu. Xem phần bảo ôn đã hoàn thiện có phủ đủ phạm vi đã giao, mép vỏ có kín, chỗ từng ẩm có tái xuất hiện và bộ phận cần thao tác có còn tiếp cận được. Với điểm ngoài trời từng ướt sau mưa, ghi thêm một lần xem lại sau trận mưa tiếp theo. Chỉ đóng phiếu khi người nhận kiểm đã ghi kết quả.
Nếu dùng camera nhiệt, hãy lưu ảnh cùng vị trí, hướng nhìn, tình trạng bề mặt và chế độ cấp hơi. Vỏ nhôm hoặc inox bóng có thể phản xạ nhiệt từ thiết bị xung quanh; một điểm sáng trên ảnh chưa đủ để kết luận lớp bảo ôn bên dưới hỏng. Hướng dẫn của FLIR về đo nhiệt độ bề mặt.
Nếu mục tiêu ban đầu là xử lý một máy gia nhiệt chậm, hãy so thời gian gia nhiệt ở hai mẻ tương đương và kiểm cả điểm dùng hơi. Những số liệu cần ghi khi lò đủ áp nhưng thiết bị nóng chậm.
Khi so phương án mua hơi, đoạn ống này thuộc bên nào?
Hai báo giá cùng ghi đồng/tấn hơi chỉ so được khi nhà máy biết hơi được đo ở đâu. Nếu đồng hồ ở đầu ống góp, số đo tại đó chưa cho biết bao nhiêu hơi đến máy ở cuối tuyến. Hãy đánh dấu trên cùng một sơ đồ ba vị trí: đồng hồ dùng để đối soát, đoạn cần hoàn thiện bảo ôn và điểm dùng hơi. Từ đó hai bên thống nhất ai kiểm tuyến, ai chịu chi phí sửa và dùng số liệu nào để đối chiếu.
Nếu nhà máy đang cân nhắc giao phần vận hành cho NAN, anh chị có thể chuẩn bị sơ đồ này cùng số giờ cấp hơi theo ca để trao đổi về dịch vụ vận hành lò hơi và bán hơi công nghiệp.
