Than đá dùng cho lò hơi: than cục, than cám và cách chọn

Than đá dùng cho lò hơi thường được chào bán dưới tên than cục hoặc than cám. Nhưng chỉ biết tên gọi và giá một kilôgam thì chưa đủ để chọn nhiên liệu. Điều nhà máy cần làm rõ là chất lượng lô than, mức phù hợp với hệ thống hiện có và chi phí để tạo ra lượng hơi thực sự sử dụng.

Than cục và than cám khác nhau ở đâu?

Than cục

Tên gọi này thường chỉ nhóm than có kích thước hạt lớn hơn, được phân theo quy cách cụ thể. Khi hỏi hàng, nên yêu cầu khoảng cỡ hạt và tỷ lệ hạt ngoài cỡ. Một tên như “than cục” không tự xác định được nhiệt trị, độ tro hoặc chất lượng của cả lô.

Than cám

Than cám là nhóm than hạt nhỏ. Các mã cám và nguồn hàng có thể đi kèm chỉ tiêu chất lượng khác nhau. Không nên hiểu mọi loại than cám đều có cùng nhiệt trị, cùng độ ẩm hoặc dùng được cho mọi hệ thống cấp liệu.

Tên “than trong nước”, “than Indonesia” hay tên vùng mỏ nói về nguồn hàng; tên “than cục”, “than cám” nói về nhóm sản phẩm. Hai cách gọi này không thay thế cho phiếu chất lượng của lô đang mua.

Sáu thông tin nên hỏi trên phiếu chất lượng

Trước khi so sánh hai báo giá, anh chị có thể gửi cùng một danh sách yêu cầu cho các bên cung cấp. Làm rõ ngay từ đầu sẽ dễ đối chiếu hơn khi nhận hàng hoặc phát sinh khác biệt.

Không nên dùng một bảng thông số tổng hợp trên mạng để thay phiếu thử của lô hàng. Khi hợp đồng viện dẫn tiêu chuẩn, cần ghi rõ số hiệu, phiên bản và chỉ tiêu áp dụng.

Nguồn tra cứu: TCVN 8910:2020 — Than thương phẩm, yêu cầu kỹ thuật trên cổng VSQI. Trang danh mục chính thức nêu phạm vi và tình trạng tiêu chuẩn; đây không phải bản toàn văn miễn phí. Bài viết này không chép bảng phân cấp của tiêu chuẩn.

Chọn theo hệ thống, không chỉ theo tên than

Câu hỏi nên bắt đầu từ “lò của mình được thiết kế cho loại nhiên liệu nào?”, thay vì “loại than nào tốt nhất?”. Hồ sơ thiết bị và đánh giá của đơn vị chuyên môn là căn cứ để xác định nhiên liệu phù hợp.

• Đối chiếu nhiên liệu với kiểu buồng đốt, ghi lò và hệ thống cấp liệu đang có.
• Xem yêu cầu về xử lý bụi, khí thải, tro xỉ và điều kiện lưu chứa tại nhà máy.
• Nếu muốn đổi hoặc phối trộn nhiên liệu, cần có phương án được đánh giá cho hệ thống cụ thể; bài viết không hướng dẫn tự thử phối trộn hay điều chỉnh chế độ đốt.

Than có nhiệt trị cao hơn không tự bảo đảm lò đạt công suất ghi trên nhãn. Cũng không thể kết luận nhà máy sẽ cần ít người vận hành hơn chỉ vì chuyển sang một loại than khác.

Thống nhất những gì trước khi nhận hàng?

1. Quy cách và chất lượng: ghi rõ loại hàng, các chỉ tiêu chấp nhận và chứng từ đi kèm.
2. Giá đến nơi sử dụng: tách giá hàng, thuế, vận chuyển, dỡ hàng và các khoản phát sinh.
3. Khối lượng và giao nhận: thống nhất nơi cân, chứng từ cân, trách nhiệm mỗi bên và thời gian giao.
4. Đối soát: thỏa thuận cách xử lý hàng không đúng quy cách trước khi phát sinh tranh luận.
5. Lưu chứa: giao bộ phận phụ trách kiểm tra điều kiện kho bãi, an toàn và môi trường; không mặc định than có thể để ngoài trời ở mọi vị trí.

Nếu cần tham khảo thông tin giá, anh chị có thể đọc bài giá than đá và cách hiểu đúng số liệu thị trường. Giá tham khảo cần được phân biệt với báo giá giao hàng cho chính nhà máy của mình.

Điều quan trọng cuối cùng là chi phí hơi sử dụng được

Một kilôgam nhiên liệu có giá thấp hơn chưa chắc tạo ra hơi với chi phí thấp hơn. Khi so sánh, hãy ghi nhận nhiên liệu thực dùng, lượng hơi thực cấp, thời gian hoạt động và các khoản chi liên quan trong cùng kỳ.

Nếu nhà máy đang tính chi phí theo tấn hơi, có thể xem cách tính chi phí sản xuất 1 tấn hơi. Không dùng công suất danh định của lò thay cho lượng hơi thực đo; nếu hợp đồng dùng đơn vị khác, phải thống nhất lại cơ sở tính trước khi so sánh.